Connect with us

Sách hay

Sức mạnh khai minh của sách

Được phát hành

,

Sức mạnh của sách, tri thức, tư duy là lật nhào thành trì của những định kiến ngu muội, rọi ánh sáng vào bóng tối, khiến người ta thấy rằng phải hành động để mọi thứ khác đi.

451 do F anh 1

“Một cuốn sách là một khẩu súng đã nạp đạn trong căn nhà bên cạnh. Đốt nó đi. Tước phát đạn khỏi khẩu súng kia đi. Xé toạc tâm trí con người đi. Ai biết được kẻ nào có thể là đích ngắm của người đọc rộng? Tôi ư? Tôi không nuốt nổi bọn đó dù chỉ một phút”. Nhân vật Beatty, đội trưởng đội lính phóng hỏa trong tiểu thuyết 451 độ F của nhà văn Mỹ Ray Bradbury (Dick Trương dịch, Nhã Nam & Nhà xuất bản Văn học, 2022) đã tuyên bố hùng hồn như thế.

Tuyên bố ấy cũng chính là sự cắt nghĩa cho án tử bằng lửa mà những cuốn sách đã, đang, và sẽ còn phải hứng chịu trong cái thế giới giả tưởng do Ray Bradbury dựng lên từ năm 1953. Không chỉ những cuốn sách, mà cả những kẻ đọc sách, những kẻ chứa chấp sách, những kẻ cố tình giấu sách trong nhà, đều đáng phải bị đốt cháy thành tro.

Một thế giới không-nghĩ

Thời gian để các sự kiện trong 451 độ F xảy ra là quãng sau năm 2035, và là lúc đang có chiến tranh: “Lạy Chúa lòng lành”, Montag nói. “Cứ mỗi giờ lại có hàng bao nhiêu thứ khốn nạn giữa trời. Làm thế nào mà mấy cái máy bay (ném bom) đó cứ bay lên trên kia hàng giây trong cuộc đời chúng ta vậy? Sao không ai muốn nói về chuyện đó vậy? Chúng ta đã khởi chiến và đã thắng hai cuộc chiến tranh nguyên tử từ năm 2035 kia mà”.

Tuy nhiên chiến tranh lại là thứ chỉ được nhắc đến chứ không hiện diện trong tiểu thuyết. Cái hiện diện thực sự, hiện diện bề bộn và gây choáng ngợp choáng váng, khiến căng tai nhức mắt, chính là một đời sống dân sự rất giống, giống phát rùng mình, với đời sống dân sự mà chúng ta đang sống, bởi sự lệ thuộc của con người vào các loại hình giải trí, quảng cáo, truyền thông và công nghệ.

Một gia đình bình thường, mang tính phổ biến trong đời sống dân sự ấy, như gia đình của nhân vật anh lính phóng hỏa Guy Montag chẳng hạn, không phải là một căn nhà, nơi các thành viên trong gia đình có thể chung sống, sinh hoạt với nhau, nói năng với nhau, thể hiện tình cảm với nhau theo cách họ muốn.

Mà trong những căn nhà ấy, ngoài gia đình chủ nhân, luôn có sự hiện diện của những người khác, rất nhiều người khác: họ ở trên những màn hình tivi mang chức năng là những bức tường kiến tạo không gian cho phòng khách.

Họ là những diễn viên, những biên tập viên, những nhà sản xuất chương trình truyền hình. Họ ca hát, diễn kịch, kể chuyện, hỏi và trả lời và tranh luận suốt ngày, không chỉ với nhau, mà cả với chính những khán giả/ chủ nhà, qua một cơ chế tương tác trực tiếp.

Một thứ tình cảm thân ái và gắn bó đã được thiết lập giữa những khán giả/ chủ nhà với những người trên tivi. Thân ái và gắn bó như giữa những “người nhà”, thậm chí còn hơn cả với những người nhà thực sự. Thân ái và gắn bó đến mức người ta – như Mildred, vợ của Montag và các bà hàng xóm của cô – cả ngày chỉ sống với các bức tường tivi, vui buồn cùng với câu chuyện của những “người nhà” trên tivi và không quan tâm đến đời sống ngoài tivi đang thực sự xảy ra những gì.

Đó là ở trong nhà, không gian riêng tư. Còn ở ngoài nhà, trong các không gian công cộng, tình hình cũng không khác là mấy nếu xét ở phương diện con người bị truyền thông và quảng cáo vây bủa, lan thấm, ăn mòn, đến mức trở thành máy móc hóa và ngu muội hóa.

Đoạn văn mang phong cách cực kỳ lộn xộn và đầy những lặp lại, kể chuyện Montag đi xe điện ngầm tìm đến nhà ông giáo sư văn chương Faber, là một cực tả về cái hiện thực này: Montag đang đọc cuốn Kinh Thánh trên tay, với tâm trạng “nếu mình đọc nhanh và đọc tất cả thì rồi một ít cát sẽ còn lại trên sàng”, nhưng lại bị tiếng loa quảng cáo kem đánh răng Denham liên tục quấy nhiễu.

Anh bị kích động và trở nên điên khùng, khiến cho các hành khách trong cái toa tàu om sòm nọ phải kinh hoàng. Hành khách: “Những người mới một giây trước hãy còn ngồi, nhịp nhịp ngón chân theo nhịp Kem đánh răng Denham tuyệt hảo, Thuốc tẩy răng Denham tuyệt hảo, Kem đánh răng Denham tuyệt hảo tuyệt hảo tuyệt hảo tuyệt hảo, một hai, một hai ba, một hai, một hai ba. Những người mà cái miệng đang khẽ uốn theo các từ Denham tuyệt hảo Denham tuyệt hảo Denham tuyệt hảo”. Còn Montag: “Đài phát thanh của con tàu mửa vào Montag, để trả đũa, hàng tấn nhạc làm bằng thiếc, đồng đỏ, bạc, crôm, đồng thau. Người ta bị đập cho tơi bời buộc phải đầu hàng; họ không chạy, không có chỗ nào để chạy; con tàu chân không vĩ đại rơi thông thốc xuống đường hầm dành cho nó trong lòng đất”.

Tất cả những việc này và các việc tương tự đã xảy ra trong 451 độ F, xét cho cùng, là xảy ra trong một cái thế giới mà người ta không muốn phải nghĩ, người ta ghét phải nghĩ, và người ta tìm mọi cách để mọi người có được sự tiện lợi tối đa mà hưởng thụ cuộc sống hạnh phúc do không-nghĩ.

Cái sự không-nghĩ này vừa góp phần vun đắp lại vừa là một trong những trái quả ngọt của một guồng máy sản xuất và tiêu thụ vĩ đại nhưng điên cuồng. Mọi thứ đều sản xuất hàng loạt. Mọi quy trình đều dồn dập dồn dập, không thừa ra dù chỉ một kẽ trống. Mọi nhu cầu về thông tin và sự hưởng thụ văn hóa của con người đều được đáp ứng, nhanh và liên tục đến mức đủ để người ta chỉ tiếp nhận mà chẳng kịp nghĩ gì.

Beatty, đội trưởng đội lính phóng hỏa, trong khi theo dõi và truy xét Montag, chính là người đã khai mở cho anh về cách mà thế giới này vận hành: “Cho tâm trí con người ta xoay tít mù dưới đôi tay bơm của các nhà xuất bản, hãng khai thác chương trình, các hãng tin, xoay nhanh đến nỗi lực ly tâm làm cho mọi thứ tư duy không cần thiết, phí thì giờ đều bắn ra ngoài”, “Đời là thứ ngay trước mắt, việc làm là quan trọng, sau giờ làm thì thú vui đâu cũng có. Sao còn phải học cái gì khác ngoại trừ bấm nút, vặn công tắc, xiết ốc với bù loong?”, “Trường học càng cho ra nhiều người chỉ biết chạy, chỉ biết nhảy, chỉ biết giằng, chỉ biết giật, chỉ biết lượn, chỉ biết bơi thay vì người biết tra xét, người phê phán, người hiểu biết, người tưởng tượng sáng tạo, thì dĩ nhiên từ ‘trí thức’ càng trở thành tiếng chửi thề vì nó đáng như vậy”…

Và đây nữa, Beatty nói, như một chỉ dẫn tuyệt vời về phép thao túng và quản trị tinh thần xã hội: “Hãy nhồi đầy đầu họ những dữ liệu không bắt cháy, hãy tọng cho họ đầy ứ “sự kiện” đến nỗi họ thấy tức thở nhưng tuyệt đối “sáng láng” nhờ có thông tin. Rồi thì họ sẽ cảm thấy mình đang suy nghĩ, họ sẽ có cảm giác mình đang chuyển động trong khi không chuyển động. Và họ sẽ vui vẻ hạnh phúc, bởi vì những sự kiện thuộc loại đó không thay đổi. Đừng cho họ bất cứ thứ gì khó nắm bắt như triết học hay xã hội học để cho họ cột các thứ vào nhau. Làm vậy thì chỉ có phiền não thôi”.

Trong một thế giới mà người ta tìm kiếm hạnh phúc bằng việc không-nghĩ như vậy, sách (và những kẻ chứa chấp sách) đương nhiên phải là đối tượng của sự truy lùng để tận diệt. Bởi sách là thứ quá nguy hiểm, nhất là những cuốn sách tốt: chúng kích thích, vẫy gọi người đọc nghĩ, thậm chí chúng tra vấn và bắt người đọc phải nghĩ.

Và như thế, nói theo lời rao giảng của Beatty với Montag, “chúng làm cho mọi người đâm ra bất hạnh với những lý thuyết và tư duy mâu thuẫn”. Trên cơ sở ấy, ở cái thế giới giả tưởng kỳ quặc của 451 độ F, lính cứu hỏa đã bị lính phóng hỏa thay thế, nước để dập lửa đã bị biến thành dầu để lửa bốc cháy dữ dội hơn.

Ngoài ra, lính phóng hỏa còn có trợ thủ đắc lực là những con Chó Máy dữ tợn chuyên đánh hơi ra nơi chứa sách, và thêm nữa, một cơ chế theo dõi, tố giác lẫn nhau rất chặt chẽ được hình thành trong chính cộng đồng cư dân.

Đốt sách, khai tử những cuốn sách bằng lửa, điều đó từng xảy ra nhiều lần trong thực tế lịch sử, dưới thời của những độc tài, bạo chúa như Tần Thủy Hoàng đế hay Adolf Hitler. Trong những trường hợp ấy, như triết gia Umberto Eco từng nhận định: Ra lệnh đốt sách – đốt những cuốn sách mang nội dung tư tưởng chống đối hoặc có thể gây nguy hại cho quyền lực thống trị – là một hành vi mang tính tượng trưng, là cách để kẻ độc tài được thỏa mãn cái cảm giác mình là đấng Tạo hóa. Còn trong trường hợp này, đốt sách và đốt người lưu giữ sách nhân danh hạnh phúc của một nhân loại không-nghĩ, không gì khác, đó chính là cách ngu muội hóa con người để thứ quyền lực phổ quát của chủ nghĩa tiêu thụ và văn hóa giải trí bề mặt vươn lên, ngự ngôi thượng đẳng. Đồng thời, đó cũng là hành vi đánh dấu ngày tàn của nền văn minh, một ngày tàn đã bắt rễ từ trong lịch sử hình thành và phát triển lâu dài của chính nền văn minh.

Tương lai của văn minh nhân loại đầy bất định, mong manh

Trong bầu khí quyển ngột ngạt căng thẳng bởi sự trấn áp khắc nghiệt như vậy, anh lính phóng hỏa Guy Montag đã xuất hiện, có thể nói, như một kẻ nổi loạn, một kẻ đấu tranh chống lại thứ trật tự đã được thiết lập vững chắc.

Không ai nói cho chúng ta biết bằng cách nào Montag lại trở thành lính phóng hỏa, và bằng cách nào một lính phóng hỏa như anh, thay vì đốt tất tần tật những cuốn sách truy tìm được, lại giữ cho mình một ít, giấu đi và đọc trộm.

Nhưng chúng ta biết chắc chắn rằng Montag đã được sách khai minh. Thoạt tiên là sự hoài nghi của Montag trước cái hạnh phúc được sống trong một thế giới không-nghĩ. Anh thổ lộ với ông giáo sư văn chương Faber: Chúng ta có tất cả những gì chúng ta cần để hạnh phúc, nhưng chúng ta không hạnh phúc. Có cái gì đó thiếu. Tôi nhìn quanh. Thứ duy nhất tôi biết chắc rằng đã mất đi là những cuốn sách tôi đốt trong mười, mười hai năm qua. Nên tôi nghĩ là sách giúp được tôi”.

Rồi, với sự trợ giúp của ông giáo sư văn chương Faber – kẻ đã bị gạt ra bên lề thế giới từ bốn mươi năm trước, chỉ vì sách – Montag đã thực sự dấn thân vào cuộc chiến tranh của mình, theo cấp độ tăng dần, mà đỉnh điểm là việc anh quay vòi lửa đốt chết Beatty, lý thuyết gia của việc nhất thiết phải phóng hỏa đốt sách để bảo vệ cho sự an toàn của những con người không-sách và niềm hạnh phúc của một thế giới không-nghĩ.

Ở đây, người đọc hoàn toàn có thể tự cho phép mình hình dung, ước lượng sức mạnh khai minh của sách, của tri thức và của sự nghĩ/ tư duy nói chung. Nó lật nhào thành trì của những định kiến ngu muội. Nó rọi ánh sáng vào bóng tối dày đặc. Nó khiến người ta thấy rằng nhất thiết phải hành động để mọi sự trở nên khác đi, cho dẫu cái khác ấy nhiều khi đòi hỏi trả giá bằng cả tính mạng.

Ray Bradbury đã viết 451 độ F theo tinh thần như thế. Về sau này, khi Bernhard Schlink viết Người đọc, Đới Tư Kiệt viết Balzac và cô bé thợ may Trung Hoa – những cuốn sách tuyệt vời về những cuốn sách – cũng đều viết theo tinh thần như thế.

Các tiểu thuyết của Bernhard Schlink và Đới Tư Kiệt, giống như 451 độ F, đều đã được dựng thành phim điện ảnh, với vai nữ chính là những diễn viên thượng thặng: Kate Winslet trong Người đọc và Châu Tấn trong Balzac và cô bé thợ may Trung Hoa.

Trở lại với tiểu thuyết 451 độ F của Ray Bradbury. Sau khi đốt chết đội trưởng Beatty, lính phóng hỏa Guy Montag trốn chạy vào những vùng đất đã bị thế giới này bỏ quên. Nơi ấy không có giải trí, không có quảng cáo, không có truyền thông và công nghệ.

Nơi ấy chỉ có những con người như anh, kẻ nằm ngoài vòng pháp luật. Những người mà anh gặp, họ không có sách trong hành lý, nhưng họ có sách trong bộ nhớ của mình, và họ chính là những cuốn sách, là những người viết sách mà thân xác đã tan vào cát bụi: Plato, Marcus Aurelius, Jonathan Swift, Charles Darwin, Schopenhauer, Einstein. Albert Schweitzer, Aristophanes và Mahatma Gandhi và Thomas Love Peacock và Thomas Jefferson và Lincoln…

Ở những vùng đất bị thế giới này bỏ quên ấy, họ sống chui lủi nhưng vẫn cố gắng kết nối với nhau để trao truyền những trang sách nằm trong bộ nhớ, với hy vọng mong manh rằng đến một lúc nào đó chúng sẽ được in ra, như một điều quan trọng đáng làm.

Cái nỗ lực kiên định ấy buộc chúng ta phải nhớ đến một câu tuyệt vời của văn hào Ernest Hemingway, rằng con người có thể bị tiêu diệt nhưng không thể bị khuất phục. Trong trường hợp này, cái nỗ lực kiên định ấy chính là nỗ lực chống đỡ sự lụi tàn của nền văn minh nhân loại, nỗ lực bảo vệ phẩm tính người trước sức mạnh đàn áp của nền đại sản xuất và công nghệ phi nhân tính.

451 độ Fahrenheit là nhiệt độ để giấy bắt lửa, nhiệt độ để những cuốn sách bốc cháy. Những cuốn sách bốc cháy, đó rất có thể là một trong những biểu tượng đầy ám ảnh trong lịch sử văn hóa thế giới. Nó là một gợi ý để Ray Bradbury làm thành kiệt tác của mình, liên tục trong vòng chín ngày, dưới tầng hầm của một thư viện ở Los Angeles, bằng một cái máy đánh chữ mà ông thuê với cả thảy 9,8 đôla.

Ray Bradbury từng viết trong lời dẫn nhập cho lần tái bản năm 2003 của tác phẩm: “Điều kỳ tuyệt là hãy cứ dấn tới, để rồi xem nỗi đam mê của ta làm phát lộ được cái gì”. Trên thực tế, cuốn tiểu thuyết của Ray Bradbury đã phát lộ được một điều vĩ đại: rằng tương lai của văn minh nhân loại đầy bất định và vô cùng mong manh; đánh mất sự tự ý thức và khả năng tự kiểm soát, nền văn minh có thể sẽ bước vào những ngày tàn bởi chính những thành tựu do nó tạo ra. Câu chuyện những cuốn sách bị phóng hỏa chỉ là một trong muôn khả thể.

Nguồn: https://zingnews.vn/suc-manh-khai-minh-cua-sach-post1437363.html

Sách hay

‘Bản đồ’ cơ thể người

Được phát hành

,

Bởi

Được biên soạn công phu, giáo trình y khoa “Sobotta Atlas giải phẫu người (đầu, cổ, chi trên, ngực, bụng, chi dưới)” có thể hỗ trợ hiệu quả cho công tác nghiên cứu, khám chữa bệnh.

Theo GS.TS Đào Văn Dũng, giải phẫu học tuy là môn cơ bản bắt buộc đối với những ai học khối ngành sức khỏe, nhưng lại là môn khó học. Giải phẫu đầu mặt cổ, giải phẫu thần kinh trung ương và ngoại biên nằm trong chương trình năm nhất của sinh viên y khoa, đồng thời liên hệ mật thiết với các môn học bệnh học về sau này.

Do đó, giáo trình giải phẫu học cần đảm bảo sự hấp dẫn để lôi cuốn sinh viên, giảm cảm giác nhàm chán trong quá trình học tập. Atlas giải phẫu học cơ thể người vì vậy đã ra đời.

Trước đây, trong trường y của nước ta, môn Giải phẫu học giảng dạy bằng tiếng nước ngoài. Atlas giải phẫu in trắng đen, chú thích bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Latin. Điều này ít nhiều gây khó dễ cho người học, nhất là với những sinh viên trình độ ngoại ngữ còn những hạn chế nhất định.

“Có những cuốn atlas giải phẫu người chính xác về mặt chuyên môn, chuẩn về mặt thuật ngữ bằng tiếng Việt, lại in màu đẹp là ước mơ của người học trong khối ngành sức khỏe”, GS Dũng cho hay.

sobotta anh 1

Sách Sobotta Atlas giải phẫu người (đầu, cổ, chi trên, ngực, bụng, chi dưới). Ảnh: Đ.A.

Theo đánh giá của Hội đồng Giảm khảo Giải Sách Quốc gia hạng mục Sách Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Sobotta Atlas giải phẫu người(đầu, cổ, chi trên, ngực, bụng, chi dưới) in lần thứ 14 bản dịch tiếng Việt đã đáp ứng được những yêu cầu trên.

Sobotta Atlas giải phẫu người(đầu, cổ, chi trên, ngực, bụng, chi dưới) vốn là kiệt tác do nhà giải phẫu học nối tiếng người Đức, GS Giải phẫu học Johannes Sobotta (1869-1945) biên soạn. Sách đã được dịch ra 20 thứ tiếng trên thể giới, qua nhiều lần chỉnh lý, bổ sung với sự tham gia của nhiều nhà giải phẫu học nổi tiếng khác của các trường đại học khối ngành sức khoẻ nước Đức. Trong lần in thứ 14, sách được chỉnh lý, bổ sung hoàn thiện và do hai GS giải phẫu học R. Putz và R. Pabst hiệu đính.

Sách do Elsevier – một công ty xuất bản học thuật, chuyên tài liệu y học và khoa học – in và giữ bản quyền. Bản dịch tiếng Việt do các giảng viên Bộ môn Giải phẫu học, Khoa Y Đại học Y Dược TP.HCM thực hiện. Trong đó có BS Nguyễn Hoàng Vũ, GS.TS.BS Lê Văn Cường, PGS.TS.BS Dương Văn Hải, TS.BS Võ Văn Hải, ThS.BS Nguyễn Xuân Anh, ThS.BS Nguyễn Phước Vĩnh, ThS.BS Trang Mạnh Khôi, ThS.BS Nguyễn Trường Kỳ, ThS.BS Võ Thành Nghĩa, BS Nguyễn Trung Hiếu.

Sobotta Atlas giải phẫu người có phần hướng dẫn sử dụng sách rất chi tiết và khoa học. Sách gồm 13 chương, các mục nhỏ được ký hiệu bằng 3 chữ số. 148 nội dung chi tiết với hơn 2.000 hình ảnh được trình bày khoa học, ngắn gọn, dễ hiểu. Mỗi chương được in bằng một màu xác định có sơ đồ tổng quan ngay từ những trang đầu để người đọc tra cứu, theo dõi.

Mô tả rất chi tiết cấu trúc giải phẫu người nhưng sách không làm mất đi tính tổng thể của giải phẫu người. Theo GS Dũng, nét đặc sắc này giúp người học tham khảo trong quá trình học tập và áp dụng vào hoạt động lâm sàng về sau.

GS.TS Nguyễn Khoa Cường nhận định bản dịch thể hiện được chính xác nội dung khoa học, đồng thời vẫn giữ lại các thuật ngữ tương ứng bằng tiếng Anh, tạo thuận lợi cho người đọc khi tra cứu, đối chiếu.

Đặc biệt, với mục đích giải phẫu học phục vụ thực hành lâm sàng, các nội dung biên dịch được bổ sung các hình ảnh lâm sàng, tích hợp các kĩ thuật hình ảnh học mới như chụp X – quang, chụp cộng hưởng từ, cắt lớp điện toán…, các hình nội soi, ảnh màu trong lúc mổ, ảnh bệnh nhân với các triệu chứng điển hình – được thiết kế phù hợp với mọi chương trình học.

Với giá trị khoa học, thực tiễn của mình, Sobotta Atlas giải phẫu người (đầu, cổ, chi trên, ngực, bụng, chi dưới) được đề cử tại Giải thưởng Sách Quốc gia 2024.

Hội đồng giám khảo cho rằng cuốn sách có nội dung phù hợp, rất cần thiết cho học tập, nghiên cứu trong đào tạo đại học, sau đại học… Sách đặc biệt có ý nghĩa với hoạt động giảng dạy theo module và áp dụng vào lâm sàng. Theo đó, công trình này sẽ giúp đội ngũ y bác sĩ chẩn đoán bệnh được chính xác hơn, nhất là chẩn đoán định khu, phẫu thuật thực hành và trong thực hành các kỹ thuật của y học truyền thống (châm cứu, bấm huyệt…).

Nguồn: https://znews.vn/ban-do-co-the-nguoi-post1513256.html

Tiếp tục đọc

Sách hay

Điều ẩn sâu trong thế giới lượng tử

Được phát hành

,

Bởi

Theo nhà vật lý lý thuyết Sean Carroll, cơ học lượng tử và thuyết đa Vũ Trụ không chỉ mang lại tri thức khoa học mà còn góp thêm một góc nhìn để trả lời câu hỏi triết học ngàn đời: Ta là ai?

Sự phát triển của cơ học lượng tử trong những năm đầu thế kỷ XX, với những cái tên như Planck, Einstein, Bohr, Heisenberg, Schrödinger, và Dirac là thành tựu trí tuệ vĩ đại trong lịch sử loài người.

The gioi luong tu anh 1

Sách Điều gì đó ẩn sâu. Ảnh: ML.

Chúng ta chưa thực sự hiểu đúng về cơ học lượng tử

Cơ học lượng tử là lý thuyết tốt nhất để giúp chúng ta hiểu về thế giới vi mô, nó mô tả cách thức nguyên tử và các hạt tương tác thông qua các lực của tự nhiên, đem lại những tiên đoán thực nghiệm với độ chính xác đáng kinh ngạc. Các nhà vật lý thiên văn, vật lý hạt, vật lý nguyên tử, vật lý laser – tất thảy họ ngày ngày đều sử dụng cơ học lượng tử. Chất bán dẫn, transitor, vi mạch, laser và bộ nhớ máy tính đều hoạt động dựa trên cơ học lượng tử.

Tuy nhiên, trong cuốn Điều gì đó ẩn sâu Sean Carroll lại chỉ ra một điều nghe có vẻ thật lạ lùng nhưng lại đang diễn ra trong ngành vật lý lý thuyết đó là cơ học lượng tử là lĩnh vực ai cũng “kinh sợ”.

Nguyên nhân của sự “kinh sợ” này là các nhà vật lý chân chính thừa nhận rằng chúng ta chưa thực sự hiểu đúng về cơ học lượng tử, dù chúng ta đang sử dụng khoa học lượng tử để thiết kế những công nghệ tiên tiến và tiên đoán kết quả thử nghiệm.

Theo Sean Carroll, từ thuở bình minh của lĩnh vực này cho đến nay, các nhà vật lý vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về nền tảng thực sự của cơ học lượng tử và vẫn chưa đi đến thống nhất về cơ học lượng tử thực sự nói gì.

Các nhà vật lý có xu hướng sử dụng cơ học lượng tử để giải thích thế giới. Tuy nhiên, chúng ta chưa thể làm được điều đó, bởi có những cách xử lý phổ biến có khuynh hướng cường điệu hóa rằng cơ học lượng tử mang tính huyền bí, khó giải thích, không thể thấu hiểu. Điều này đi ngược với những nguyên tắc căn bản của khoa học, trong đó bao gồm quan niệm cho rằng thế giới về cơ bản là có thể hiểu được.

Điều này cũng dẫn tới tình trạng nhiều cơ sở nghiên cứu không coi trọng việc tìm hiểu ý nghĩa của cơ học lượng tử. Các nhà khoa học chỉ coi trọng những kết quả hữu hình – những công nghệ mới lạ, những tiên đoán cụ thể, có khả năng thương mại hóa.

Trước thực trạng này, tác giả đặt ra câu hỏi: Vậy ai sẽ tìm hiểu về bức tranh toàn cảnh, mà nếu không có nó, ngành Vật lý rất khó đi được xa thêm?

The gioi luong tu anh 2

Nhà vật lý lý thuyết Sean Carroll. Nguồn: preposterousuniverse.

Cơ học lượng tử và thuyết đa Vũ Trụ

Điều gì đó ẩn sâu là nỗ lực của Sean Carroll trong việc lấy lại vị thế của cơ học lượng tử. Sách cố gắng làm cho cơ học lượng tử dễ hiểu – ngay cả khi chúng ta vẫn chưa hiểu được nó – và việc đạt được những hiểu biết như vậy phải là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của khoa học hiện đại.

Cơ học lượng tử là độc nhất vô nhị trong số các lý thuyết vật lý nhằm mô tả sự khác biệt rõ ràng giữa những gì chúng ta quan sát thấy với những gì mới là thực tại. Điều đó đặt ra thách thức đặc biệt đối với tư duy của các nhà khoa học (và toàn thể những người còn lại), những người đã quá quen thuộc với lối suy nghĩ về những gì chúng ta quan sát thấy là “thực tế” không phải bàn cãi và cố gắng giải thích mọi thứ cho phù hợp.

Nhưng đó không phải là chướng ngại vật không thể vượt qua, và nếu giải phóng được tư duy của mình khỏi lối tư duy trực giác và lạc hậu thì chúng ta sẽ thấy rằng cơ học lượng tử không hề huyền bí một cách tuyệt vọng hoặc không thể giải thích được. Nó chỉ đơn thuần là vật lý mà thôi.

Điều gì đó ẩn sâu cũng chỉ ra những bước tiến trong việc thấu hiểu cơ học lượng tử đã đạt được, theo cách tiếp cận mà tác giả cho là con đường nhiều triển vọng nhất: Cách diễn giải Everett (*) hay đa Vũ Trụ về cơ học lượng tử.

Theo tác giả sách, cơ học lượng tử là rường cột chống đỡ các định luật khoa học mô tả hành vi bất thường của photon, electron hay bất kỳ hạt nào tạo nên Vũ Trụ.

Còn đa Vũ Trụ – giả thuyết về các Vũ Trụ tồn tại song song như trong phim khoa học viễn tưởng, nơi tồn tại bản sao của con người Trái Đất – là “phương pháp thuần khiết nhất” để hiểu cơ học lượng tử. Đó cũng chính là đích đến nếu chúng ta bước trên cung đường có ít sự chống cự nhất khi bàn về các hiện tượng lượng tử một cách nghiêm túc.

Bằng những câu chuyện hay cuộc đối thoại, Carroll dẫn dắt người đọc kết nối những kinh nghiệm thường ngày của chúng ta với một thế giới đa Vũ Trụ.

Theo Carroll “Tất cả đều là lượng tử”; những lý thuyết về hàm sóng và đa Vũ Trụ không chỉ mang lại tri thức khoa học mà còn góp thêm một góc nhìn để trả lời câu hỏi triết học ngàn đời: Ta là ai? Ta đang ở đâu? Ta sẽ như thế nào?

Ví dụ ta là chính ta của ngày hôm qua nhưng đồng thời cũng khác, và sẽ một phần, nhưng không phải toàn bộ, của ta ngày mai. Và cùng một thời điểm này, theo đa Vũ Trụ, sẽ có rất nhiều “ta” ở những Vũ Trụ khác nhau. Những bản sao không ngừng được sinh ra.

Điều gì đó ẩn sâu cũng nêu lên những lý thuyết đề xuất mới mẻ, chưa hoàn toàn được công nhận, trong nỗ lực tìm hiểu bản chất của không – thời gian, và nguồn gốc cùng với số mệnh sau cùng của Vũ Trụ. Đồng thời, sách cũng xem xét các nghiên cứu quan trọng khác từ góc độ cơ học lượng tử, ví dụ như những công bố về lỗ đen của Stephen Hawking.

——————–

*. Ý tưởng đa Vũ Trụ ban đầu do nhà vật lý Hugh Everett viết trên một tờ báo vào năm 1957.

Nguồn: https://znews.vn/dieu-an-sau-trong-the-gioi-luong-tu-post1513275.html

Tiếp tục đọc

Sách hay

Chỉ có bạn mới trả lời được câu hỏi của cuộc đời mình

Được phát hành

,

Bởi

108 chủ đề được bàn luận trong sách đều là những vấn đề rất thiết thực, gần gũi, đặc biệt trong giai đoạn nhân loại chịu nhiều tổn thất sau đại dịch Covid, như: cách điều khiển những cảm xúc tiêu cực; cách lắng nghe tâm trí và thân thể mình; cách đặt ra lằn ranh cho bản thân; cách để ngừng trì hoãn và thực hiện những điều mình yêu thích, v.v…

Khi bạn trao cho người khác quyền được quyết định xem bạn có đáng được yêu thương hoặc có giá trị hay không, bạn đã tự phản bội chính mình rồi.

Sự hài lòng đến từ bên trong

Nếu có thể dành cho chính mình lúc trẻ một lời khuyên, thì tôi sẽ bảo rằng: Sự hài lòng không nằm ở đâu xa vời cả; nó ở ngay trong mình.

Khi bạn trao cho người khác quyền được quyết định xem bạn có đáng được yêu thương hoặc có giá trị hay không, bạn đã tự phản bội chính mình rồi, bạn thân yêu ạ. Khi bạn hướng tới người khác để đạt được sự công nhận rằng mình đã “đủ giỏi” hay đang làm “tốt”, bạn chỉ đang tự tạo khoảng cách với con người thật của mình.

Hãy nhìn vào sâu bên trong và lắng nghe bản thân.

Hai long anh 1

Ảnh minh hoạ. Nguồn: BBC.

Bạn là người duy nhất hiện diện mọi ngày trong cuộc đời của bạn. Khi đưa ra những quyết định dựa trên những gì hợp lý hoặc không đối với mình, bạn đã kiến tạo một cuộc đời chân thật của riêng mình. Mọi ý kiến khác sẽ dần phai đi một khi bạn trân trọng và tin tưởng vào những điều mang lại cho bạn ý nghĩa và hạnh phúc.

Khi những tiếng ồn của thế giới bên ngoài trở nên quá náo nhiệt – điều chắc chắn sẽ xảy ra – hãy nhớ ngừng lại, đứng yên, và tự hỏi mình:

Điều gì phù hợp và chân thành nhất đối với mình?

Hãy để câu hỏi đó chín muồi cho tới khi câu trả lời từ từ hiện ra. Và rồi thực hiện điều đó.

Tận dụng tài năng của mình

Tôi từng trò chuyện với một tiểu thuyết gia về cuốn sách cô ấy đã ấp ủ suốt mười năm (tận mười năm!). Khi tôi hỏi cuốn sách đã được viết đến đâu rồi và khi nào tôi có thể đọc thử, cô ấy bảo, “Ồ, tớ không biết nữa. Có quá nhiều tiểu thuyết đã được viết rồi. Tớ không biết có đáng để viết không. Đằng nào thì cũng đã có người thực hiện nó rồi.”

Trong mọi nỗi sợ liên quan đến niềm thôi thúc và ước mơ mà tôi từng được nghe kể, “Đã có người thực hiện rồi” là thứ khiến tôi đau lòng nhất.

Dĩ nhiên, đúng là đã có hàng triệu quyển sách, bộ phim và các phát minh được sáng tạo trên thế giới này. Nhưng bạn có muốn biết thêm một sự thật không?

Chưa thứ nào trong số đó được sáng tạo bởi bạn.

Khi truyền tải những kinh nghiệm sống, góc nhìn và cảm xúc của mình vào một tác phẩm – một thứ gì đó phản ánh lòng hiếu kỳ và chuyện đời của bạn – những gì bạn tạo ra sẽ chân thật, nguyên bản và độc nhất.

Vì vậy, mỗi khi bạn chùn bước vì nghĩ rằng “đã có người thực hiện điều đó rồi” – hãy nhớ lấy điều này:

Có thể nó đã được thực hiện. Nhưng nó chưa được thực hiện bởi bạn.

Tận dụng tài năng của mình sẽ mang lại rất nhiều điều kì diệu, niềm vui và bất ngờ cho cuộc sống của bạn – nếu bạn chấp nhận chúng. Hãy xem như đây là lời mời gọi bạn tiến một bước nhỏ đến điều đang thôi thúc mình ngày hôm nay.

Tìm sự tường tận trong hành động

Một dược sĩ từng tìm đến tôi với mong mỏi được kết nối với bản chất nghệ sĩ bên trong mình. Khi chia sẻ những hoài bão và ước mơ với tôi, cô ấy luôn kéo theo sau một chuỗi các câu hỏi “lỡ như”:

Lỡ như tôi không thích làm điều đó? Lỡ như tôi không giỏi làm điều đó? Lỡ như nó không thành công? Lỡ như hoá ra nó khác với những gì tôi nghĩ? Lỡ như tôi đang phí phạm thời gian của mình?

Lỡ như…Lỡ như…Lỡ như…

Cuộc trò chuyện đó khiến tôi nhớ lại quãng thời gian chuẩn bị tiến một bước trọng đại ở một hướng đi mới, nhưng lại bị mắc kẹt ở giai đoạn chuyển giao, cố gắng hiểu tường tận mọi thứ trước khi dám cất bước đầu tiên.

Dù là rời khỏi thế giới công nghệ để theo đuổi con đường nghệ thuật, chuẩn bị “chời bài ngửa” trong một mối quan hệ, hay tạo ra một thay đổi lớn trong việc kinh doanh của mình – tôi từng nghĩ rằng một khi có được “kế hoạch hoàn hảo” thì mới có thể bắt đầu được.

Sự thật là như thế này: Không có kế hoạch nào là hoàn hảo cả. Sự rõ ràng sẽ đến khi ta hành động. Chúng ta không thể biết chắc được điều gì thành công hay thất bại, có thích hợp hay khôgn, cho đến khi tự mình nhìn thấy, chạm vào trải nghiệm. Chỉ khi đó ta mới có được sự khôn ngoan và hiểu biết để tự điều chỉnh và phát triển – rồi từ đó đưa ra các lựa chọn sáng suốt hơn để bước tiếp.

Bạn có đang chờ một kế hoạch hoàn hảo để bắt đầu theo đuổi điều gì đó? Thay vào đó, bước đầu tiên bạn có thể làm là gì?

Hãy nhớ rằng: Sự rõ ràng theo sau hành động. Từng bước, từng bước một.

Nguồn: https://znews.vn/ai-la-nguoi-ban-can-lam-hai-long-nhat-post1513431.html

Tiếp tục đọc

Xu hướng