Connect with us

Tác giả

Vốn sống và trí tưởng tượng là tài sản của nhà văn

Published

on

Vốn sống thực thế, kiến thức thu được qua sách vở, trí tưởng tượng đều là tài sản của nhà văn. Người cầm bút trải qua quá trình tích lũy, chắt lọc và đưa chúng vào trang viết.

Sau thành công của Đại hội Viết văn Trẻ toàn quốc lần thứ X, được tổ chức tại Đà Nẵng vào cuối tháng 6 vừa qua, đời sống sáng tác của người viết trẻ được quan tâm nhiều hơn. Mới đây, tại Đại học Văn hóa Hà Nội có tổ chức hội thảo khoa học “Văn học trẻ hôm nay: Mạch riêng và nguồn chung”.

Hội thảo này có sự tham gia của nhiều nhà phê bình có tên tuổi trong lĩnh vực nghiên cứu- phê bình văn học như: PGS.TS Thái Phan Vàng Anh, PGS.TS Ngô Văn Giá, TS Hà Thanh Vân, TS Nguyễn Thanh Tâm, nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa và các nhà văn nhà thơ tên tuổi như: Sương Nguyệt Minh, Nguyễn Việt Chiến, Hữu Việt…

Bên cạnh đó, hội thảo còn có sự góp mặt của một số nhà văn, nhà thơ trẻ, những người đã tạo được dấu ấn riêng trên con đường sáng tác như: Đinh Phương, Du Nguyên, Nhật Phi, Đức Anh, Ngô Bá Hòa…

Advertisement
Nha van tre anh 1

Phan Cuồng thành công khi sáng tác truyện với bối cảnh lịch sử. Ảnh: N.N.

Bất ngờ khi các cây bút trẻ viết về lịch sử

Hiện nay, sáng tác của các cây bút trẻ đa dạng về đề tài. Không chỉ đưa nhiều khía cạnh của đời sống hiện đại vào trang viết, họ còn khai thác các thể loại mà thế hệ đi trước ít quan tâm như: văn học kỳ ảo, khoa học viễn tưởng, fantasy. Sự đa dạng về đề tài khiến cho đời sống văn học trẻ hiện nay khá sôi động.

Bên cạnh đó, có nhiều nhà văn trẻ chọn viết về lịch sử và đã gặt hái được những thành công nhất định như: Đinh Phương, Nguyễn Thị Kim Hòa, Phan Cuồng, Phạm Thúy Quỳnh, Trần Ngọc Tú, Nguyệt Chu… Điều này khiến cho các nhà phê bình cảm thấy bất ngờ và vui mừng.

Trước kia, số nhà văn chọn tiếp cận đề tài lịch sử khá ít ỏi, đa phần đều là các nhà văn đã có tên tuổi trên văn đàn. Giai đoạn lịch sử mà họ đưa vào trong trang viết phần lớn xoay quanh hai cuộc kháng chiến của dân tộc, đó là sự kiện lịch sử gần gũi với người đọc và chính người viết đã trải qua. Nhưng các nhà văn trẻ hiện nay lại tiếp cận lịch sử với một tâm thế khác.

Nhiều cây bút trẻ chọn khai thác những câu chuyện lịch sử từ thời phong kiến, cách chúng ta hàng trăm năm. Trong sáng tác của họ, các yếu tố chính sử, huyền sử và dã sử đan xen lẫn nhau tạo nên sự hấp dẫn, tò mò cho người đọc. Họ đi sâu vào khai thác những lát cắt khác nhau của lịch sử, đó có thể là một nhân vật, một sự kiện mà các nhà văn đi trước đề cập tới.

Trước đây, có ý kiến cho rằng phải có một vốn sống và trải nghiệm nhất định mới có thể viết về lịch sử. Nhà phê bình Nguyễn Thanh Tâm không đồng ý với ý kiến này. Theo anh, nếu nói tới một sự kiện, một nhân vật, hay một biến cố xảy ra từ hàng trăm năm trước thì không ai dám chắc một ông lão 80 tuổi sẽ hiểu biết hơn một cậu sinh viên 20 tuổi.

Advertisement

Quá khứ dài đến nỗi trăm năm chỉ là một mảnh khiêm tốn trong dòng chảy của thời gian. Bởi thế, trước những đề tài lịch sử xa chúng ta hàng trăm năm, các nhà văn thuộc những thế hệ khác nhau hoàn toàn bình đẳng.

Trao cho các tác giả trẻ những điều kiện về không gian sáng tạo, sự bình đẳng, dân chủ đồng thời đặt vào họ niềm tin chính là một hướng đi đầy hy vọng trên con đường sáng tạo nghệ thuật.

Có một số ý kiến cho rằng so với những gì lớp nhà văn đi trước đã làm được, thành tựu của các nhà văn trẻ hiện nay còn khá khiêm tốn. TS Hà Thanh Vân nói: “Chúng ta đừng quá khắt khe với người viết trẻ, hãy cho họ thời gian để chứng minh khả năng của mình. Vào thời điểm những tên tuổi lớn của nền văn học Việt Nam như Nguyễn Tuân, Huy Cận, Xuân Diệu mới xuất hiện, họ cũng không được đánh giá cao như hiện nay”.

Nha van tre anh 2

Văn học tuổi 20 là sân chơi chất lượng cho các cây bút trẻ. Ảnh: Hà Nội mới.

Người viết trẻ liệu có xa rời đời sống?

Gần đây, có một số tranh luận văn chương về việc vốn sống có quan trọng trong viết lách hay không? Người viết trẻ “non” về vốn sống, không có khả năng đi sâu vào đời sống nên phải lựa chọn các thể loại, đề tài như lịch sử, trinh thám, kỳ ảo khoa học viễn tưởng để khỏa lấp khoảng trống về trải nghiệm.

Theo nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa, nhận định này “chưa đúng” và “chưa trúng”. Bởi đọc sách cũng là một cách để tìm hiểu về đời sống. Nhà văn không phải nhà báo, nhà báo cần nhập cuộc, theo sát đời sống để đưa tin, còn nhà văn cần dấn thân, nhập cuộc vào văn chương. Họ viết như thế nào để người đọc cảm nhận được cái hay của tác phẩm, rung động trước câu chuyện mà họ kể mới quan trọng. Nếu sự thấu cảm của nhà văn đủ tinh nhạy, thì họ không cần đến những chuyến “thực tế sáng tác” cưỡi ngựa xem hoa, hời hợt và vô bổ.

Advertisement

Giữa tiểu thuyết hiện thực, tiểu thuyết lịch sử hay tiểu thuyết kỳ ảo… không thể nói thể loại nào khó viết hơn. Thành công của người viết, với thể loại mà họ theo đuổi cần phải đo ở đường dài, xem xét sự trường sức, trường vốn của tác giả đó.

Tương tự, vốn sống thực thế, với những kiến thức thu được qua sách vở và trí tưởng tượng đều là những “tài sản” của nhà văn. Chúng có giá trị ngang bằng nhau, không thể nói cái này “đắt giá” hơn cái kia. Dù là vốn sống thực tế hay kiến thức sách vở, nhà văn cũng phải trải qua một quá trình tích lũy, chắt lọc và đưa chúng vào trang viết.

Mỗi người viết sẽ tận dụng và phát huy thế mạnh của mình, để lựa chọn thể loại sao cho “thuận tay”. Từ đó, họ sáng tạo với tâm thế thoải mái và tự tin vào những gì mình viết. Đó là khởi đầu của một tác phẩm chất lượng.

Nguồn: https://zingnews.vn/von-song-va-tri-tuong-tuong-la-tai-san-cua-nha-van-post1330262.html

Advertisement

Tác giả

Nhà văn và chữ tình gởi lại

Published

on

By

Với giọng kể chân thực, nhà văn Trình Quang Phú đã dựng lên nhiều chân dung văn nghệ sĩ, mỗi câu chuyện, cảm xúc của ông đều được hun đúc, xâu chuỗi từ những năm tháng chiến tranh cho tới thời bình.

Hồn thơ nó ngấm trên đường hành quân, xúc cảm, rung động với thực tế, đêm dừng chân tôi viết một mạch, sáng ra đọc cho mọi người nghe, được hoan nghênh. Nghĩ sao viết vậy thôi.

Nhà thơ Quang Dũng.

Những năm 1970, tôi thường đến Nhà xuất bản Văn học ở 49 Trần Hưng Đạo, trước hết tôi là cộng tác viên, sau đó vì tôi có người bạn từ thời học sinh miền Nam là nhà văn Hoàng Lại Giang đang là biên tập viên ở đây.

Một hôm, tôi và Lại Giang đang ngồi ở phòng khách thì một người to cao vạm vỡ, mặt có nét lai Tây bước vào. Bạn tôi giới thiệu đó là nhà thơ Quang Dũng. Ôi, cái tên Quang Dũng gắn với bài Tây Tiến. Tôi chào anh với sự khâm phục, mến mộ. Chúng tôi quen nhau từ đó, đến nay cũng đã 50 năm có hơn. Quang Dũng sống rất thân tình, chân thật, anh vẫn luôn có một nét buồn nếu không muốn nói nốt trầm hiện trong anh.

Advertisement

Nhà văn nhưng chỉ sống bằng đồng lương ít ỏi của một biên tập viên để nuôi 7 người con thì quả là rất khó khăn. Anh phải vẽ thêm bìa sách, minh họa cho các báo để có thêm đồng ra đồng vô. Anh sống rất tằn tiện và khó khổ. Biết vậy tôi và Lại Giang thường rủ anh uống bia tươi vỉa hè với lạc luộc (đậu phộng luộc).

Tôi nhớ lần đó, tôi nhận được nhuận bút có bài in chung trong tác phẩm “Đất và nước” của Nhà xuất bản Văn học, tôi rủ anh và Lại Giang đi ăn thịt cầy bảy món. Những ngày bao cấp ấy, mỗi cán bộ một tháng chỉ mua được ba trăm gơ-ram thịt (có tem phiếu), các hàng quán, món thịt nhiều đạm và dễ kiếm nhất là thịt cầy. Tôi định mời ra phố Huế, nhưng Quang Dũng gợi ý nên lên đê Yên Phụ, vì ở đó nhiều quán ngon và rẻ. Ba chúng tôi lóc cóc đạp xe lên phố đê. Thời tiết đầu đông se se lạnh, từng ngọn gió bấc khe khẽ luồn vào các ngách áo và ngắt véo thân thể. Lạnh và buốt. Đúng là cả dãy ven đê các quán thịt cầy san sát nhau chạy dài từ cuối chợ hoa, có đến vài cây số. Hôm ấy khi có chút rượu vào tôi mạo muội hỏi Quang Dũng một câu:

– Anh có viết được gì không?

– Làm viết sao được? Anh lắc đầu: Viết theo rung động của trái tim lúc này là có chuyện, tôi đã viết và đã đốt. Làm thơ mà không rung cảm thì không còn là thơ, nó chỉ là hô khẩu hiệu theo kiểu ghép vần.

Một dịp khác, theo đề nghị của bác Nguyễn Tạo một nhà cách mạng vào Đảng từ khi Đảng mới ra đời năm 1930, ngày đó bác là Tổng cục trưởng Lâm Nghiệp, trực thuộc Chính phủ ngang Bộ trưởng. Bác Tạo cũng là Nhà văn. Bác bảo tôi mời một số nhà Văn nhà Thơ cuối tuần vào thăm rừng Cúc Phương vừa được công nhận là vườn Quốc gia (National Park) và tôi đã tổ chức được ba, bốn chuyến cho nhà văn, nhà báo vào đây. Giữa đất Ninh Bình của mùa hè nóng rát nhưng vào giữa rừng Cúc Phương thì mát mẻ vô cùng. Quang Dũng đi trong nhóm nhà xuất bản. Anh thích thú. Có lẽ là dịp hiếm hoi tôi thấy anh vui.

Advertisement

Tối đến ngồi trong nhà sàn uống trà, nhấm rượu với cá suối khô, Quang Dũng thốt lên: “Lâu lắm giờ tôi mới được ở giữa rừng, nhớ ngày xưa quá”. Cái ngày xưa ấy là những năm kháng chiến chống Pháp, những năm trong đoàn quân “Tây Tiến” của anh, những năm anh làm Đại đội trưởng của Trung đoàn 52 Tây Tiến, những năm anh làm Trưởng ban tuyên huấn của Trung đoàn rồi Trưởng đoàn Văn nghệ Liên khu 3. Trong những năm tháng đó anh sáng tác thơ, viết kịch, viết truyện ngắn. Anh còn là họa sĩ vẽ tranh sơn dầu, sáng tác cả nhạc… quả là một văn nghệ sĩ đa tài. Quang Dũng đã có nhiều thơ nổi tiếng như: Tây Tiến, Mùa hoa gạo, Rừng về xuôi, Đôi bờ, Mây đầu ô, Mắt người Sơn Tây…

Biết tôi là người đã có nhiều bài ký viết về sông Hồng, sông Đà, anh đọc cho tôi nghe Bài thơ sông Hồng của anh. Tôi cảm ơn anh và hỏi anh về bối cảnh viết bài thơ “Tây Tiến”. Anh nói ngay: “Hồn thơ nó ngấm trên đường hành quân, xúc cảm, rung động với thực tế, đêm dừng chân tôi viết một mạch, sáng ra đọc cho mọi người nghe, được hoan nghênh. Nghĩ sao viết vậy thôi”. Đúng là văn là người, thơ là người. Thơ của anh chân thật, gần gũi nhưng cũng rất hình ảnh, dễ xúc động lòng người.

Năm 1973, tôi đi công tác đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam ở Paris về, có chai rượu ngon. Tôi mời riêng anh xuống chơi với tôi ở khu tập thể Trương Định. Chiều đó, anh đạp xe đến. Tôi mời anh lên gác nơi góc văn của tôi, chỉ hai anh em. Tôi nhỏ hơn anh gần 20 tuổi nhưng anh vẫn không chịu gọi ngôi khác. Anh nói: “Trong chống Pháp ông với tôi là lính cụ Hồ, là đồng đội, giờ lại ở chung trong làng viết lách thì gọi thế là đúng”, và ông buộc tôi gọi bằng anh.

Tôi lấy chai Whisky mang ở Paris về tặng anh. Tôi nói: chai này là quà tặng anh, còn hôm nay mình nhâm nhi “Cuốc lủi” (loại rượu gạo dân gian). Anh cầm chai rượu cảm động thể hiện rõ trên nét mặt. Im lặng một chút anh nói: “Này, tôi có một đề nghị. Chai rượu này quý lắm, nếu tôi xách về, vợ tôi sẽ đem bán và nhà được vài bữa tươi, nhưng nó là rượu tình, rượu nghĩa ông xách từ Paris về, bán thì xót lắm. Tôi đề nghị ta khui chai này, còn chai “Cuốc lủi” ông cho tôi mang về”. Tôi gật đầu đồng ý mà lòng rung cảm thương anh, thương cái tình chân thật của anh, thương cái nghèo, cái khó đang theo anh.

Khi tôi mở chai rượu thì anh lấy từ cái túi vải có hai quai anh vẫn xách theo một gói bằng giấy báo, bên trong bọc lá chuối, mở ra là đậu phộng luộc. Anh nói: “Tôi biết ông có mồi rồi, nhưng cái món lạc luộc này, nó có hồn dân tộc, tôi thích lắm!”. Chúng tôi vừa nhâm nhi vừa trò chuyện.

Advertisement

[…]

Sau này khi đất nước đổi mới, Quang Dũng là một trong những nhà văn được Chủ tịch nước tặng giải thưởng Nhà nước cho tác phẩm văn học nghệ thuật đợt đầu tiên. Và bài thơ Tây Tiến của anh được tạc trong cụm tượng đài kỉ niệm đoàn quân Tây Tiến.

Nguồn: https://zingnews.vn/ky-niem-voi-nha-tho-quang-dung-post1377640.html

Advertisement
Continue Reading

Tác giả

Nhà văn trẻ dấn thân vào trinh thám

Published

on

By

Nhiều nhà văn trẻ theo đuổi dòng trinh thám bắt nguồn từ đam mê và vì đam mê mà theo đuổi.

Truyen trinh tham anh 1
Hai cuốn trinh thám của tác giả trẻ.

Thời gian qua, không ít tác giả tập trung vào các vấn đề về tâm lý, phức cảm, những hoang mang của đời sống đô thị, những đối chọi giữa các tiêu chuẩn văn hóa cũ và mới trong giới trẻ… Trong khi đó, văn chương trẻ có những cây bút nỗ lực làm mới như Đinh Phương, Đức Anh, Hiền Trang, Võ Chí Nhất, Nguyên Như…

Nhà văn trẻ Đức Anh đã trình làng những tác phẩm khá ấn tượng như Thiên thần mù sương, Tường lửa, Đảo bạo bệnh theo dòng trinh thám vốn còn ít được tác giả trong nước lựa chọn. Nhiều bạn đọc và một số nhà phê bình đánh giá Đức Anh dám bước đi trên con đường lẻ loi.

Còn nhà văn thì chia sẻ: “Văn học trinh thám đã cho tôi nhiều trải nghiệm, rèn luyện kỹ thuật chuyên môn và kỷ luật viết văn, cho tôi được gặp gỡ những người bạn văn, các anh chị lớn tuổi, giàu kinh nghiệm hơn và cho tôi có độc giả trung thành. Tôi đang tiến đến những cải tiến mới, về điều mình muốn viết, muốn nói ra, về những bí ẩn và vẻ đẹp của đời sống mà tôi góp được hàng ngày”.

Nhà văn trẻ Võ Chí Nhất đang công tác trong ngành công an, mới đây đã trình làng tập truyện trinh thám Muội tro. Võ Chí Nhất chia sẻ, truyện trinh thám đầu tiên anh viết có tên Dòng máu bạc, hiện đã triển khai thành một tiểu thuyết và sẽ trình làng trong thời gian tới. “Tôi cho rằng, không hẳn người công tác trong ngành công an hay tình báo mới theo đuổi dòng trinh thám, mà bắt nguồn từ đam mê và vì đam mê mà theo đuổi”, Võ Chí Nhất nhấn mạnh.

Advertisement

Truyện trinh thám không đơn thuần là những câu chuyện vụ án mà được “dựng” lại từ những vụ án có thật theo nguyên tắc (tác giả tự vạch ra) là bảy phần thật, ba phần thêm thắt. Một truyện trinh thám hấp dẫn cần nhiều yếu tố.

Theo Đức Anh và Võ Chí Nhất, các tác giả thường đọc nhiều trước khi viết, điều cần thiết là tìm một vụ án phù hợp để xây dựng một cốt truyện hấp dẫn và đáng tin, các nhân vật phải có những đặc điểm đặc biệt, lối hành văn đặc trưng, bố cục, cách dẫn chuyện, chủ đề của truyện phải độc đáo…

Để nhà văn trẻ phát triển và đi được đường dài trên con đường sáng tạo, không thể thiếu sự hỗ trợ, giúp đỡ của các cơ quan chuyên môn, các nhà phê bình, nhà sách. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chia sẻ Hội Nhà văn khuyến khích và tích cực tạo sân chơi cho người trẻ sáng tác, tìm tòi lối đi riêng. Bởi họ là những người quyết định hình dáng, chân dung văn học trong khoảng 10 đến 20 năm nữa.

Nguồn: https://zingnews.vn/nha-van-tre-dan-than-vao-trinh-tham-post1378705.html

Advertisement
Continue Reading

Tác giả

Một thế giới muôn sự người

Published

on

By

Phan Đình Minh là nhà văn chuyên về truyện ngắn. Có lẽ, chính thể loại hư cấu tự sự mang xu hướng nén chặt này hợp với tạng văn của anh hơn cả.

Thượng tá – nhà văn Phan Đình Minh. Nguồn: cand.

Điều đó thể hiện ở nhiều tập truyện đã xuất bản trước đây, và một lần nữa, nó thể hiện ở tập mới nhất, gồm 16 truyện, có tên Gió Trương Chi. 16 truyện ngắn khá đa dạng về chủ đề, nhưng chụm lại ở hai điểm.

Thứ nhất, không gian nghệ thuật của các truyện kể thường là không gian mang đặc trưng làng xã nông thôn, hoặc những thị trấn thị xã nửa tỉnh nửa quê.

Thứ hai, thế giới nhân vật rất đa dạng: quan chức lãnh đạo, cán bộ nghiên cứu, trưởng xã, trưởng thôn, nông dân, công nhân, tiểu thương, lao động làm thuê ở nước ngoài, nghệ sĩ, nghệ nhân, nhân viên nhà tang lễ, kẻ buôn thần bán thánh, kẻ cho vay nặng lãi, kẻ chán đời nốc rượu như Chí Phèo…

Các nhân vật ấy thiết lập những mối quan hệ với nhau theo rất nhiều cách, và các mâu thuẫn xung đột giữa họ cũng nảy sinh theo rất nhiều kiểu. Nhưng tựu trung, đó chỉ là những tư liệu sinh động để tác giả thể hiện suy ngẫm và mời gọi người đọc cùng suy ngẫm, về tính người và tình người giữa muôn dòng chảy xuôi ngược làm thành cuộc sống ngày hôm nay.

Advertisement
Gio Truong Chi anh 1
Tập truyện Gió Trương Chi.

Văn của Phan Đình Minh trong tập truyện ngắn này trọng nhịp điệu và rất nhiều từ lạ, đắt, cũng như có nhiều từ quen nhưng nhà văn lại không dùng chúng theo nghĩa từ điển thông dụng. Với văn ấy, Phan Đình Minh dựng lên một số nhân vật theo mẫu “grotesque” (thô kệch, nghịch dị) khá ấn tượng, như Cao Cả Xuề trong truyện Mật đắng, con sâu rượu từng ba lần mổ gan, luôn cởi trần phơi cái bụng băm vằm vết mổ để gây sự, dọa nạt…

Nhưng cũng văn ấy, Phan Đình Minh lại tạo tác những nhân vật rất tử tế, đầy ắp nhân tính và nhân tình, như cô Duyền và Cao Của Pính, người chồng của cô, trong truyện Mùa hoa liễu quế hương. Hay như hai ông và một bà nghệ nhân tuồng làng Thạch Lãm trong truyện Cha tôi, kép Cúc, những con người yêu nghệ thuật, đầy tinh thần trượng nghĩa, luôn cư xử rất đàng hoàng, biết nhận lỗi và cũng rất biết bỏ qua trước những thái độ chân thành, cầu thị.

Tập Gió Trương Chi đôi khi ẩn chứa tinh thần giễu cợt sâu cay, như ở truyện “Phần mềm”, trước cái thói vô tích sự, ưa làm điệu làm bộ quan trọng, nhưng là trên công sức người khác. Đôi khi đó là sự phẫn nộ ghìm nén, như ở truyện Nút send, trước sự hoang dâm đốn mạt của cặp nhân vật ông bố và con trai.

Tuy nhiên vượt lên, gây ấn tượng sâu sắc hơn cả, vẫn là những truyện viết về sự tử tế của con người, như truyện Gió Trương Chi, kể về hai cha con người nhạc sĩ luôn đau đáu với một tác phẩm khí nhạc để đời. Cả tập Gió Trương Chi, đó là một thế giới muôn sự người…

Nguồn: https://zingnews.vn/mot-the-gioi-muon-su-nguoi-post1378186.html

Advertisement
Continue Reading

Xu hướng